پیام گفت‌و‌گوی سعدی و بازرگان در کیش چیست؟

یک سعدی پژوه سفر سعدی به کیش را در دوره پختگی فکری وی خواند و گفت: سعدی در  گفت و گو با بازرگان اهل کیش دیدگاهش را نشان می‌دهد که در واقع می‌گوید قناعت برترین فضیلتی است که انسان می‌تواند داشته باشد.

 به گزارش کیشنا، نام سعدی و جزیره کیش در سومین باب گلستان و آن‌جا که شیخ اجل «در فضیلت قناعت» سخن می‌گوید به هم پیوند خورده است.

این حکایت کوتاه شنیدنی است که: «بازرگانی را شنیدم که صد و پنجاه شتر بار داشت و چهل بنده خدمتکار؛ شبی در جزیره کیش مرا به حجره خویش در آورد. همه شب نیارمید از

سخن‌های پریشان گفتن که فلان انبازم به ترکستان و فلان بضاعت به هندوستان است و این قباله فلان زمین است و فلان چیز را فلان ضمین؛ گاه گفتی خاطر اسکندری دارم که هوایی خوش است. باز گفتی نه که دریای مغرب مشوش است؛ سعدیا سفری دیگرم در پیش‌ است اگر آن کرده شود بقیت عمر خویش به گوشه بنشینم. گفتم آن کدام سفرست؟ گفت گوگرد پارسی خواهم بردن به چین که شنیدم قیمتی عظیم دارد و از آنجا کاسه چینی به روم آرم و دیبای رومی به هند و فولاد هندی به حلب و آبگینه حلبی به یمن و برد یمانی به پارس و زان پس ترک تجارت کنم و به دکانی بنشینم

انصاف ازین ماخولیا چندان فرو گفت که بیش طاقت گفتنش نماند...»

 درباره حضور سعدی در کیش با دکتر فرح نیازکار، استاد ادبیات، پژوهشگر مرکز سعدی شناسی و همچنین از اعضای هیات تحریریه دو فصلنامه سعدی شناسی گفت و گو کردیم.

اسنادی نه چندان معتبر

به گزارش کیشنا، وی گفت: درباره سفرهای سعدی باید این نکته را متذکر شد که اگر چه تذکره نویسان و تاریخ ادبیات نویسان با توجه به متن  کلیات سعدی قائل به سفرهایی برای سعدی شده‌اند اما حقیقت این است که ما آثار ادبی-حکمی سعدی را نه به عنوان سفرنامه و نه به عنوان تاریخ نمی‌شناسیم و اصلا دلیل و سند معتبری هم برای این موضوع نداریم. بنابر این نمی توان جغرافیای سفرهای سعدی رو تعریف کرد.

نیازکار ادامه داد: البته بعضی از تذکره نویسان ما بر اساس اشارات و حکایاتی که در لا‌به‌لای حکایتهایی به ویژه در گلستان است و با تطبیق آن حکایات با حوادث تاریخی روزگاران سعدی معتقدند سعدی چیزی در حدود سال 620  سفرهای خودش رو آغاز می‌کند. طبعا دلیلی را هم که ما در اغلب حکایات برای این سفرها می‌بینیم برای کسب معرفت و علم هست و از سوی دیگر برای دوری از آشوب‌هایی که در دوران خوارزمشاهیان و هجوم مغولان به ایران اتفاق می‌افتد. طبیعتا از این تاریخ تا زمانی که سعدی به شیراز باز می‌گردد و برای همیشه رحل اقامات در شیراز می‌افکند با سفرهای متعددی بر اساس حکایت‌ها رو به رو می‌شود.

اصفهان تا کیش

این سعدی پژوه ادامه داد: سعدی اولین سفرش را از اصفهان آغاز می کند؛  سپس به بصره، بغداد، مکه، دمشق، حلب، لبنان، دیار مغرب، هند، چین، خراسان و کاشمر می‌رود و سرزمین‌های مختلفی را می‌بیند. در یکی از این سفرها و حکایت‌ها و اشاره می‌کند که گذری به کیش داشته است.

کیش و عهد «پختگی» سعدی

نیازکار افزود: سفر سعدی به جزیره کیش بر اساس قراینی که در متن وجود دارد و اصولا نوع تبیین حکایتی که پیش آورده و آشنایی که با بازرگان پیدا می‌کند، همچنین در نتیجه گفتمانی که بین این دو شکل می‌گیرد و توصیه اخلاقی‌ای که سرانجام سعدی به بازرگان دارد نشان از این امر  می‌کند که طبیعتا این سفر باید در دوره پختگی سن سعدی صورت گرفته باشد. یعنی زمانی که بر اساس حکایات ادبی سعدی، وی تجارب مختلفی در دیدار از سرزمین ها و مردمان گوناگون داشته است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: باب سوم گلستان سعدی در واقع پیرامون فضیلت قناعت است؛ در این باب یکی از حکایت‌ها به سفر سعدی به جزیره کیش و آشنایی با بازرگان اشاره می‌کند. در طول این گفتمان که بین سعدی و بازرگان صورت می‌گیرد در واقع ما با شخصی رو به رو می‌شویم،آزمند که سفرهای متعددی پیش‌رو دارد؛ گفتمان بازرگان با توجه به سن و سال و شرایط محیطی و اجتماعی او، سعدی را متعجب می‌کند. طبعتا آن دوبیتی را که سعدی به بازرگان متذکر می شود، در واقع به تیپولوژی افرادی چون بازرگان مربوط است. موضوع نشان دهنده نوع نگاهی است که  سعدی به این نوع تصور دارد؛ در واقع به نوع نگاه و نوع معیشتی که افرادی چون بازگان کیش برمی‌گزینند تعلق دارد.

وی تاکید کرد: سعدی در این حکایت و با آن ابیات پایانی، نشان می‌دهد که در واقع قناعت برترین فضیلتی است که انسان می‌تواند به عنوان یک آرمان اخلاقی داشته باشد. این فضیلت مناسب با کمال انسانی می‌تواند در  هر فردی اتفاق بیفتد و به ویژه با فردی که با تجربه بازرگانی با مردمان جهان و گذر جهان و ناپایداری آن رو به روست. چنین است که سعدی می‌گوید:

آن شنیدستی در اقصای غور/ بار سالاری بیفتاد از ستور

گفت چشم تنگ دنیادوست را / یا قناعت پر کند یا خاک گور

 

انتهای پیام

برچسب ها :
 
از   0   رای
0

عکس های خبر

پر بازدیدترین مطالب

نظرات